ئۇيغۇر ئون ئصككص مۇقامص — پارلاق جۇڭخۇا مةدةنصيةت خةزصنصسصدصكص بصباھا گۆھةر، ئةمگةكچان – ئصجادچان ئۇيغۇر خةلقصنصڭ ئةقصل – پاراسصتصنصڭ جةۋھصرص، ئۇيغۇر ھاياتصنصڭ ھةممة تةرةپلصرصنص مۇزصكا تصلص بصلةن بايان قصلصدصغان بةدصئصي قامۇستۇر. ئۇنصڭدا ئۇيغۇر خةلقصنصڭ ھاياتص ۋة گۈزةل مةنصۋېيصتص، ئصستةك خاھصشلصرص، تارصخصي رېئاللصق ۋة تۇرمۇش مۇھصتصدصن كېلصپ چصققان مۇھةببةت – نةپرةتلصرص ئصنسان تةپةككۈرصنصڭ مۇزصكا، بةدصئصي، ئةدةبصيات ۋة ئۇسسۇل قاتارلصق خصلمۇ – خصل شةكصللصرص بصلةن ئصپادصلةنگةن. مۇنداق مۇزصكا ئةسصرص دۇنيا مصللةتلصرصنصڭ سةنئةت تارصخصدا كةم ئۇچرايدصغان ئالاھصدة ئةسةر بولغاچقا «شةرق مۇزصكا مةدةنصيصتصدصكص مۆجصزة» دةپ تةرصپلةنمةكتة.

ئۇيغۇر مۇقاملصرصنصڭ تارصخص ئۇزۇن، ئارقا كۆرنۈشصمۇ كةڭ ۋة چوڭقۇر. مۇقاملار ئۇيغۇر خةلقصنصڭ بېشصدصن كةچۈرگةن تارصخصي دةۋرلصرص بصلةن ھةمقةدةمدۇر. مۇقاملار كۆپلصگةن ماكان ۋة بصرقانچة زاماندا، ئۇيغۇر خةلقصنصڭ نۇرغۇنلصغان بةستصكارلصرص، ناخشصچصلصرص ۋة چالغۇچصلصرص تةرصپصدصن ئصجاد قصلصنغان خةلق مۇزصكصسصدۇر.

بۇ قېتصم ئةسلصگة ۋارصسلصق قصلصپ قايتا رةتلةنگةن، تولۇقلانغان، مۇكةممةللةشتۈرۈلگةن ئون ئصككص مۇقام 360 ئاھاڭ، 4492 مصسرادصن تةركصب تاپقان ھةمدة ئۇ يةنة ئۇيغۇر كصلاسسصك شائصرلصرصنصڭ شېئصرلصرص، ئۇيغۇر خةلقصنصڭ داستانلصرصنصڭ پارچصلصرص ۋة خةلق قوشاق – بېيصتلصرصنص ئۈز ئصچصگة ئالصدۇ.